Wiele osób mówi na temat kostki rzędowej, niewielu jednak z rozmówców orientuje się dokładnie o co w tym wszystkim chodzi i skąd się to wzięło. W ogólnym rozumieniu mylimy często pojęcie kostki rzędowej, a kostki układanej w układzie rzędowym, a to zdecydowanie dwie różne kwestie.
UKŁAD RZĘDOWY
Zacznijmy od układów brukarskich, które będziemy rozumieć jako wzajemne ułożenie powierzchni licowych kostek w nawierzchni. Tradycyjnie układy dzielimy na:
- układy rzędowe (proste i diagonalne),
- układy łukowe (łuki segmentowe, wachlarze),
- układ dziki,
- mozaiki
Dziś będzie nas interesował układ rzędowy. Ułożenie wzajemne kostek tworzy rzędy. Mogą one tworzyć kąt prosty z osią jezdni (rzędowy prosty) lub być do niego ułożone pod innym kątem, najczęściej 45 stopni. Ten ostatni układ literatura nazywa układem rzędowym diagonalnym lub jaskółczym ogonem (pojedynczy lub podwójny).
 |
| Układ rzędowy prosty |
 |
| Układ rzędowy diagonalny |
 |
| Podwójny jaskółczy ogon |
Jakość uzyskania estetycznych walorów nawierzchni zależała od wprawy brukarzy. To oni zajmowali się odpowiednim wpasowywaniem kostki w poszczególne rzędy, stąd szerokości kostek w kolejnych rzędach są różne.
KOSTKA RZĘDOWA I REGULARNA
Pojęcie "kostka rzędowa" weszło do naszej nomenklatury najprawdopodobniej razem z normą archiwalną
PN-60/B-11100 Materiały kamienne. Kostka Drogowa, w każdym razie dokumentacje projektowe nagminnie się na tą normę powołują.
W dokumencie tym znajdziemy podział kostek pod względem kształtu na :
- kostkę nieregularną (N);
- kostkę rzędową (Rz);
- kostkę regularną (R)
Zastosowany podział związany jest z dokładnością wykonania kostek, a wzięte pod uwagę następujące właściwości geometryczne:
- stosunek powierzchni dolnej (stopki) do górnej (czoła),
- nierówności powierzchni górnej (czoła),
- wypukłości powierzchni bocznych,
- odchyłki od kąta prostego krawędzi powierzchni górnej (czoła),
- odchylenie od równoległości płaszczyzny powierzchni dolnej w stosunku do górnej
Jak możemy się domyślić największe dopuszczalne odchyłki będzie miała kostka nieregularna, nie będziemy jednak się w szczegóły wgłębiać, gdyż każdy może w wolnej chwili pogłębić wiedzę zaglądając do norm.
Co to jednak jest kostka rzędowa? czym się różni od kostki regularnej? Generalnie oba rodzaje nalezą do szlachetniejszych kostek brukowych, bardziej "wymuskanych".
Kostka regularna to kostka o kształcie prostopadłościanu lub sześcianu o stałych wymiarach, gdzie szerokość kostki wynosi tyle, co grubość (12, 14,16 lub 18 cm), natomiast długość kostek wynosi tyle, co szerokość, lub 1 i 1/2 szerokości, czyli jest również stała. Wymiary kostek regularnych wynoszą (długość x szerokość x grubość):
- 12 x 12 x 12 cm
- 18 x 12 x 12 cm
- 14 x 14 x 14 cm
- 21 x 14 x 14 cm
- 16 x 16 x 16 cm
- 24 x 16 x 16 cm
- 18 x 18 x 18 cm
- 27 x 18 x 18 cm
Kostka rzędowa to kostka prostopadłościanu o stałych wymiarach grubości i szerokości (szerokość=grubość kostki, czyli 12, 14, 16, 18 cm), natomiast długość kostki jest wolna - od wymiaru szerokości, bo podwójnej szerokości. Wymiary kostek rzędowych zatem wynoszą (długość x szerokość x grubość):
- 12-24 x 12 x 12 cm
- 14-28 x 14 x 14 cm
- 16-32 x 16 x 16 cm
- 18-36 x 18 x 18 cm
Od pewnego czasu w Polsce powszechnie wbudowuje się kostki płomieniowane, które nazywa się zbiorczo "rzędowymi". Wymiary są absolutnie inne, niż w PN-60/B-11100, np 21 x 15 x 10 cm, lub 14 x 14 x 10 cm. Czy są to kostki rzędowe? Nie, wymiary powierzchni licowych nie wynikają z grubości kostki, co więcej stosuje się inne grubości kostek, niż to by wynikało ze wspominanej normy. Należy nadmienić, iż zamawiane obecnie kostki są o długościach stałych, a nie wolnych Powszechnie w świadomości kostka rzędowa to kostka, którą daje się ułożyć rzędowo.
zamieszczone obrazki pochodzą z książki "Brukarstwo" L. Ratajczaka
